Mệnh đề quan hệ (Relative Clauses)

Mệnh đề quan hệ (Relative Clause) là mệnh đề phụ dùng để bổ nghĩa cho danh từ hoặc đại từ đứng trước nó, giúp xác định đối tượng hoặc cung cấp thêm thông tin về người, vật, địa điểm, thời gian và lý do.

Mệnh đề quan hệ thường bắt đầu bằng các đại từ quan hệ (who, whom, which, that, whose) hoặc trạng từ quan hệ (where, when, why).

1. Bảng đại từ quan hệ và trạng từ quan hệ

Từ quan hệ	Cách dùng	Ví dụ
Who	Chỉ người, làm chủ ngữ hoặc tân ngữ	The girl who is singing is my sister.
Whom	Chỉ người, làm tân ngữ	The man whom I met is a doctor.
Which	Chỉ vật, động vật	The book which I bought is interesting.
That	Chỉ người hoặc vật, thường thay who/which trong mệnh đề xác định	The car that he drives is new.
Whose	Chỉ sự sở hữu	The boy whose father is a teacher is my friend.
Where	Chỉ địa điểm	This is the house where I was born.
When	Chỉ thời gian	I remember the day when we first met.
Why	Chỉ lý do	Tell me the reason why you left.

2. Công thức mệnh đề quan hệ (Form)

Loại	Công thức	Ví dụ
Đại từ quan hệ làm chủ ngữ	Noun + who/which/that + Verb + …	The girl who lives next door is friendly.
Đại từ quan hệ làm tân ngữ	Noun + who/whom/which/that + S + V + …	The book that I bought is interesting.
Chỉ sở hữu	Noun + whose + Noun + V + …	The boy whose father is a doctor is my friend.
Chỉ nơi chốn	Place + where + S + V + …	This is the school where I studied.
Chỉ thời gian	Time + when + S + V + …	I remember the day when we met.
Chỉ lý do	Reason + why + S + V + …	That’s the reason why she cried.

3. Các loại mệnh đề quan hệ (Types of Relative Clauses)

Có hai loại mệnh đề quan hệ chính:

A. Mệnh đề quan hệ xác định (Defining Relative Clauses)

Dùng để cung cấp thông tin quan trọng, cần thiết nhằm xác định người hoặc vật được nhắc đến.

• Không sử dụng dấu phẩy.
• Có thể thay who/which bằng that trong nhiều trường hợp.
• Nếu bỏ mệnh đề quan hệ, ý nghĩa của câu có thể không còn rõ ràng.

Đặc điểm	Ví dụ
Xác định người	The man who is wearing a blue shirt is my father.
Xác định vật	The book which I bought yesterday is interesting.
Dùng that thay who	The girl that lives next door is friendly.
Dùng that thay which	The car that he bought is expensive.

Ví dụ:

• Venus flytrap is a plant which traps insects. (Cây bắt ruồi Venus là loài thực vật bắt côn trùng.)
• This was the evidence which greatly affected the case. (Đây là bằng chứng ảnh hưởng lớn đến vụ án.)
• I am going to show you a video which was made by a famous American film director. (Tôi sẽ cho bạn xem một video được thực hiện bởi một đạo diễn điện ảnh nổi tiếng người Mỹ.)

B. Mệnh đề quan hệ không xác định (Non-defining Relative Clauses)

Dùng để cung cấp thông tin bổ sung, không cần thiết để xác định đối tượng.

• Phải sử dụng dấu phẩy để ngăn cách mệnh đề.
• Không sử dụng that.
• Không được lược bỏ đại từ quan hệ.
• Nếu bỏ mệnh đề quan hệ, câu chính vẫn giữ được ý nghĩa cơ bản.

Đặc điểm	Ví dụ
Bổ sung thông tin về người	Mr. David, who is an inspiring teacher, won an award.
Bổ sung thông tin về vật	My car, which I bought last year, is very reliable.
Bổ sung thông tin về địa điểm	Hanoi, where I was born, is a beautiful city.
Bổ sung thông tin về thời gian	Monday, when we have a meeting, will be busy.

Ví dụ:

• Mr. David, who is an inspiring teacher, won the Global Teacher Prize in 2018. (Ông David, một giáo viên truyền cảm hứng, đã giành giải thưởng giáo viên toàn cầu năm 2018.)
• I’ve just come back from England, which is a very beautiful country. (Tôi vừa trở về từ Anh, một đất nước rất đẹp.)
• My two puppies, which were only six days old, were taken care of very carefully. (Hai chú chó con của tôi, mới sáu ngày tuổi, đã được chăm sóc rất cẩn thận.)

4. So sánh mệnh đề quan hệ xác định và không xác định

Tiêu chí	Defining Relative Clause	Non-defining Relative Clause
Mục đích	Xác định người hoặc vật	Bổ sung thông tin
Thông tin	Cần thiết	Không bắt buộc
Dấu phẩy	Không dùng	Bắt buộc
Dùng that	Có	Không
Lược bỏ đại từ quan hệ	Có thể nếu làm tân ngữ	Không
Bỏ mệnh đề quan hệ	Có thể làm thay đổi hoặc mất rõ nghĩa	Câu chính vẫn rõ nghĩa
Ví dụ	The boy who is playing football is my brother.	Tom, who is my brother, likes football.

5. Khi nào có thể lược bỏ đại từ quan hệ?

Trong mệnh đề quan hệ xác định, có thể lược bỏ who, whom, which, that khi chúng đóng vai trò tân ngữ.

Trường hợp	Câu đầy đủ	Câu rút gọn
Which làm tân ngữ	The book which I bought is new.	The book I bought is new.
That làm tân ngữ	The movie that we watched was great.	The movie we watched was great.
Whom làm tân ngữ	The man whom I met is kind.	The man I met is kind.
Who làm chủ ngữ	The girl who sings is my sister.	Không được lược bỏ trực tiếp who.

Mẹo ghi nhớ: Nếu sau đại từ quan hệ là một chủ ngữ khác, ta thường có thể lược bỏ đại từ quan hệ khi nó làm tân ngữ trong mệnh đề xác định.

6. Những lỗi thường gặp (Common Mistakes)

Câu sai	Câu đúng	Giải thích
The man which lives here is kind.	The man who lives here is kind.	Who dùng cho người.
The book who I bought is new.	The book which I bought is new.	Which dùng cho vật.
My father, that is a doctor, is kind.	My father, who is a doctor, is kind.	Không dùng that trong mệnh đề không xác định.
The girl whose is singing is my sister.	The girl who is singing is my sister.	Who làm chủ ngữ; whose chỉ sở hữu.
This is the house where I bought.	This is the house which I bought.	Bought cần tân ngữ; where không thay thế tân ngữ.

7. Bảng tổng hợp mệnh đề quan hệ dễ nhớ

Từ quan hệ	Dùng cho	Vai trò	Mẹo ghi nhớ
Who	Người	Chủ ngữ / tân ngữ	Ai
Whom	Người	Tân ngữ	Người mà
Which	Vật	Chủ ngữ / tân ngữ	Cái mà
That	Người / vật	Chủ ngữ / tân ngữ	Thay who/which trong mệnh đề xác định
Whose	Người / vật	Sở hữu	Của ai / của cái gì
Where	Nơi chốn	Trạng từ	Nơi mà
When	Thời gian	Trạng từ	Khi mà
Why	Lý do	Trạng từ	Lý do mà

Ghi nhớ nhanh:

• WHO → Người
• WHICH → Vật
• WHOSE → Sở hữu
• WHERE → Nơi chốn
• WHEN → Thời gian
• WHY → Lý do
• THAT → Người hoặc vật (mệnh đề xác định)

Điểm quan trọng nhất khi học mệnh đề quan hệ là phân biệt mệnh đề xác định (không có dấu phẩy) và mệnh đề không xác định (có dấu phẩy), đồng thời xác định đúng vai trò của từ quan hệ trong câu.