Câu tường thuật (Reported Speech)

Câu tường thuật (Reported Speech) hay còn gọi là câu gián tiếp (Indirect Speech), được sử dụng khi chúng ta muốn thuật lại lời nói của một người mà không cần lặp lại chính xác từng từ họ đã nói.

Khi chuyển từ câu trực tiếp (Direct Speech) sang câu tường thuật, chúng ta thường cần thay đổi thì của động từ, đại từ nhân xưng, trạng từ chỉ thời gian và nơi chốn sao cho phù hợp với ngữ cảnh.

1. Câu tường thuật là gì? (What is Reported Speech?)

Câu tường thuật được sử dụng để kể lại điều mà người khác đã nói trước đó.

Có hai cách diễn đạt lời nói của người khác:

• Direct Speech (Câu trực tiếp): Nhắc lại nguyên văn lời nói của một người, thường đặt trong dấu ngoặc kép.
• Reported Speech (Câu tường thuật): Thuật lại nội dung lời nói mà không cần sử dụng dấu ngoặc kép.

Ví dụ:

• Direct: Mary said, “I am tired.” (Mary nói: “Tôi mệt.”)
• Reported: Mary said (that) she was tired. (Mary nói rằng cô ấy mệt.)

Ghi nhớ: Khi động từ tường thuật ở thì quá khứ như said, told, asked, thì của động từ trong câu trực tiếp thường được lùi về một thì quá khứ tương ứng.

2. Công thức câu tường thuật (Reported Speech Forms)

2.1. Câu tường thuật dạng khẳng định

Công thức: S + said (that) + S + V (lùi thì)

Hoặc:

S + told + O + (that) + S + V (lùi thì)

Trong đó:

• S (Subject): Chủ ngữ.
• V (Verb): Động từ.
• O (Object): Tân ngữ.
• Said: Đã nói.
• Told: Đã nói với ai đó.
• That: Rằng (có thể lược bỏ trong nhiều trường hợp).

Ví dụ:

• Direct: He said, “I am happy.”
• Reported: He said (that) he was happy.
• Direct: She said to me, “I like English.”
• Reported: She told me (that) she liked English.

Lưu ý: Tell thường cần có tân ngữ chỉ người nghe, còn say không bắt buộc phải có.

• Đúng: She told me that she was busy.
• Đúng: She said that she was busy.
• Sai: She told that she was busy.

2.2. Bảng quy tắc lùi thì trong câu tường thuật

Thì trong câu trực tiếp	Thì trong câu tường thuật
Present Simple	Past Simple
Present Continuous	Past Continuous
Present Perfect	Past Perfect
Past Simple	Past Perfect
Past Continuous	Past Perfect Continuous
Past Perfect	Past Perfect (không đổi)
Present Perfect Continuous	Past Perfect Continuous
Future Simple (will)	Would + V nguyên mẫu
Be going to	Was/Were going to
Future Continuous	Would be + V-ing
Can	Could
May	Might
Must	Had to (khi diễn tả nghĩa vụ)
Shall	Would/Should (tùy ngữ cảnh)

2.3. Ví dụ chuyển đổi các thì trong câu tường thuật

Câu trực tiếp (Direct Speech)	Câu tường thuật (Reported Speech)
“I go shopping every Friday,” my mom said.	My mom said that she went shopping every Friday.
“We are watching TV,” they told me.	They told me that they were watching TV.
“I have lived here for 10 years,” David said.	David said that he had lived there for 10 years.
“I was at school yesterday,” my sister said.	My sister said that she had been at school the day before.
“We were cooking when she came,” they told me.	They told me that they had been cooking when she came.
“I had had a car accident,” Mary told me.	Mary told me that she had had a car accident.
“I have been explaining to her for hours,” Jim said.	Jim said that he had been explaining to her for hours.
“I will travel to Asia next year,” my cousin told me.	My cousin told me that she would travel to Asia the following year.
“I am going to write a story,” Sarah said.	Sarah said that she was going to write a story.
“I will be coming back in an hour,” Michael told me.	Michael told me that he would be coming back in an hour.
“I may see you in the afternoon,” Jane said.	Jane said that she might see me in the afternoon.
“I might visit me tomorrow,” my sister said.	My sister said that she might visit me the following day.
“You must make your final decision by 20th May,” she said.	She said that I had to make my final decision by 20th May.
“You can wait for me in the office,” my boss said.	My boss said that I could wait for him in the office.
“We could finish everything soon,” my husband told me.	My husband told me that we could finish everything soon.
“You should go to bed early,” my mom said.	My mom said that I should go to bed early.
“I would teach you how to make cookies,” my mom said.	My mom said that she would teach me how to make cookies.
“You need to drink more water every day,” my doctor told me.	My doctor told me that I needed to drink more water every day.

Lưu ý quan trọng: Việc lùi thì không phải lúc nào cũng bắt buộc. Nếu thông tin vẫn đúng ở thời điểm tường thuật, hoặc động từ tường thuật ở hiện tại, chúng ta có thể giữ nguyên thì.

Ví dụ:

• Direct: “The Earth goes around the Sun,” the teacher said.
• Reported: The teacher said that the Earth goes around the Sun.

3. Thay đổi đại từ trong câu tường thuật (Pronoun Changes)

Khi chuyển sang câu tường thuật, đại từ nhân xưng và tính từ sở hữu cần được thay đổi phù hợp với người nói và người nghe.

Đại từ trong câu trực tiếp	Cách chuyển đổi thường gặp
I	He/She
Me	Him/Her
My	His/Her
Mine	His/Hers
We	They
Us	Them
Our	Their
Ours	Theirs
You	I/We/He/She/They
Your	My/Our/His/Her/Their

Ví dụ:

• Direct: Mary said, “I love my family.”
• Reported: Mary said that she loved her family.
• Direct: Tom said, “We are doing our homework.”
• Reported: Tom said that they were doing their homework.
• Direct: John said to me, “You are my best friend.”
• Reported: John told me that I was his best friend.

Ghi nhớ: Không có quy tắc thay đổi đại từ cố định cho mọi câu. Cần xác định ai là người nói, ai là người nghe và đối tượng được nhắc đến.

4. Thay đổi trạng từ chỉ thời gian và nơi chốn

Khi chuyển câu trực tiếp sang câu tường thuật, các từ chỉ thời gian, địa điểm và từ chỉ định thường thay đổi nếu bối cảnh tường thuật đã khác.

4.1. Bảng chuyển đổi thời gian và nơi chốn

Loại	Direct Speech	Reported Speech
Thời gian	Today	That day
Thời gian	Yesterday	The day before
Thời gian	Tomorrow	The next day / The following day
Thời gian	Now	Then / At that time
Thời gian	Tonight	That night
Thời gian	Last night	The night before
Thời gian	Last week	The week before
Thời gian	Last month	The month before
Thời gian	Last year	The year before
Thời gian	Next week	The following week
Thời gian	Next month	The following month
Thời gian	Next year	The following year
Thời gian	Two days ago	Two days before
Nơi chốn	Here	There
Từ chỉ định	This	That
Từ chỉ định	These	Those

4.2. Ví dụ

Today → That day

• Direct: She said, “I am busy today.”
• Reported: She said that she was busy that day.

Yesterday → The day before

• Direct: He said, “I met her yesterday.”
• Reported: He said that he had met her the day before.

Tomorrow → The following day

• Direct: Mary said, “I will call you tomorrow.”
• Reported: Mary said that she would call me the following day.

Here → There

• Direct: Tom said, “I live here.”
• Reported: Tom said that he lived there.

This → That

• Direct: She said, “This book is interesting.”
• Reported: She said that that book was interesting.

5. Câu hỏi tường thuật (Reported Questions)

Câu hỏi tường thuật được sử dụng khi chúng ta thuật lại câu hỏi của một người khác.

Có hai loại câu hỏi chính:

• WH-Questions: Câu hỏi bắt đầu bằng What, Where, When, Why, Who, How…
• Yes/No Questions: Câu hỏi có thể trả lời bằng Yes hoặc No.

Khi chuyển sang câu hỏi tường thuật, trật tự từ thay đổi thành dạng câu trần thuật và thường không còn dấu hỏi ở cuối.

5.1. Câu hỏi có từ để hỏi (WH-Questions)

Công thức: S + asked + O + WH-word + S + V (lùi thì)

Các từ để hỏi như what, where, when, why, who, how thường được giữ nguyên.

Ví dụ:

Direct Speech	Reported Speech
“Where do you go?” she asked.	She asked me where I went.
“What have you done?” he asked.	He asked me what I had done.
“Why are you crying?” she asked.	She asked me why I was crying.
“When will you come?” he asked.	He asked me when I would come.
“What are you doing?” Mary asked.	Mary asked me what I was doing.
“How old are you?” he asked.	He asked me how old I was.
“Where did you buy this book?” she asked.	She asked me where I had bought that book.

Lưu ý:

• Không sử dụng đảo ngữ trong câu hỏi tường thuật.
• Không sử dụng do, does, did làm trợ động từ hỏi.
• Giữ từ để hỏi WH-word.
• Lùi thì khi cần thiết.

Ví dụ:

• Sai: She asked me where did I live.
• Đúng: She asked me where I lived.

5.2. Câu hỏi Yes/No (Yes/No Questions)

Đối với câu hỏi Yes/No, sử dụng if hoặc whether để nối hai mệnh đề.

Công thức: S + asked + O + if/whether + S + V (lùi thì)

Ví dụ:

Direct Speech	Reported Speech
“Are you going shopping?” Jenny asked.	Jenny asked me if/whether I was going shopping.
“Have you ever been to London?” he asked.	He asked me if/whether I had ever been to London.
“Can you help me with this homework?” Tom asked.	Tom asked me if/whether I could help him with that homework.
“Do you like coffee?” Mary asked.	Mary asked me if/whether I liked coffee.
“Will you come tomorrow?” he asked.	He asked me if/whether I would come the following day.
“Did you finish your homework?” she asked.	She asked me if/whether I had finished my homework.

Lưu ý:

• Không dùng that thay cho if/whether trong câu hỏi Yes/No.
• Không đảo trợ động từ lên trước chủ ngữ.
• Không giữ dấu hỏi khi toàn bộ câu là câu trần thuật.

Ví dụ:

• Sai: He asked me if did I like English.
• Đúng: He asked me if I liked English.

6. Câu mệnh lệnh và yêu cầu tường thuật (Reported Commands and Requests)

Câu mệnh lệnh tường thuật được sử dụng khi thuật lại lời yêu cầu, hướng dẫn, ra lệnh hoặc khuyên bảo của người khác.

6.1. Câu mệnh lệnh khẳng định

Công thức: S + told/asked + O + to + V nguyên mẫu

Ví dụ:

• Direct: “Open the door,” she said.
• Reported: She told me to open the door.
• Direct: “Please sit down,” the teacher said.
• Reported: The teacher asked us to sit down.
• Direct: “Wait for me,” he said.
• Reported: He asked me to wait for him.

6.2. Câu mệnh lệnh phủ định

Công thức: S + told/asked + O + not to + V nguyên mẫu

Ví dụ:

• Direct: “Don’t go away,” she said.
• Reported: She asked me not to go away.
• Direct: “Don’t come any closer,” he said.
• Reported: He told me not to come any closer.
• Direct: “Don’t touch that,” my mother said.
• Reported: My mother told me not to touch that.

6.3. Bảng ví dụ câu mệnh lệnh tường thuật

Direct Speech	Reported Speech
“Go away,” she said.	She asked me to go away.
“Don’t come any closer,” he said.	He asked me not to come any closer.
“Jack, wait for a second,” he said.	He asked Jack to wait for a second.
“Please help me,” she said.	She asked me to help her.
“Don’t be late,” the teacher said.	The teacher told us not to be late.
“Close the window,” my dad said.	My dad told me to close the window.

7. Các trường hợp không cần lùi thì trong câu tường thuật

Không phải tất cả câu tường thuật đều phải lùi thì.

Trường hợp 1: Động từ tường thuật ở hiện tại

Khi động từ tường thuật ở hiện tại như says, tells, asks, thông thường không cần lùi thì.

• Direct: She says, “I am happy.”
• Reported: She says that she is happy.

Trường hợp 2: Sự thật hiển nhiên hoặc chân lý

• Direct: The teacher said, “Water boils at 100°C at standard atmospheric pressure.”
• Reported: The teacher said that water boils at 100°C at standard atmospheric pressure.

Trường hợp 3: Thông tin vẫn đúng ở hiện tại

• Direct: Mary said, “I live in Hanoi.”
• Reported: Mary said that she lives in Hanoi.

Câu trên phù hợp khi Mary vẫn đang sống ở Hà Nội. Dạng lived cũng có thể được sử dụng theo quy tắc lùi thì.

Trường hợp 4: Một số động từ khuyết thiếu không thay đổi

Direct Speech	Reported Speech
Could	Could
Would	Would
Should	Should
Might	Might
Ought to	Ought to

Ví dụ:

• Direct: He said, “I could swim when I was five.”
• Reported: He said that he could swim when he was five.
• Direct: She said, “You should study harder.”
• Reported: She said that I should study harder.

8. Phân biệt Say, Tell và Ask trong câu tường thuật

Động từ	Cách sử dụng	Ví dụ
Say	Say + (that) + mệnh đề	He said that he was tired.
Say to	Say to + người nghe	She said to me that she was busy.
Tell	Tell + người nghe + (that) + mệnh đề	She told me that she was busy.
Ask	Ask + người nghe + câu hỏi gián tiếp	He asked me where I lived.
Ask	Ask + người nghe + to V	She asked me to help her.
Tell	Tell + người nghe + to V	He told me to sit down.

Ghi nhớ:

• Say: Tập trung vào nội dung lời nói.
• Tell: Thường nhấn mạnh việc nói với ai.
• Ask: Sử dụng để hỏi hoặc yêu cầu.

9. Những lỗi thường gặp khi chuyển sang câu tường thuật

Câu sai	Câu đúng	Giải thích
She said me that she was tired.	She told me that she was tired.	Không dùng said me.
He asked where did I live.	He asked where I lived.	Không đảo ngữ trong câu hỏi tường thuật.
Mary asked if was I happy.	Mary asked if I was happy.	Chủ ngữ đứng trước động từ.
He told me don’t go.	He told me not to go.	Dùng not to + V.
She asked me that I liked coffee.	She asked me if I liked coffee.	Dùng if/whether với câu hỏi Yes/No.
He said he will come.	He said he would come.	Lùi will thành would khi cần.
She told that she was busy.	She told me that she was busy.	Tell thường cần tân ngữ chỉ người nghe.

10. Bài tập câu tường thuật (Reported Speech Exercises)

Bài tập 1: Chuyển câu trực tiếp sang câu tường thuật

1. Mary said, “I am very happy.”
2. Tom said, “I go to school every day.”
3. She said, “I have finished my homework.”
4. John said, “I will visit my grandmother tomorrow.”
5. My mother said, “I am cooking dinner.”
6. He said, “I bought a new phone yesterday.”
7. They said, “We have lived here for five years.”
8. She said, “I can speak English.”
9. My brother said, “I must finish this work.”
10. Jane said, “I was watching TV.”

Đáp án bài tập 1

1. Mary said that she was very happy.
2. Tom said that he went to school every day.
3. She said that she had finished her homework.
4. John said that he would visit his grandmother the following day.
5. My mother said that she was cooking dinner.
6. He said that he had bought a new phone the day before.
7. They said that they had lived there for five years.
8. She said that she could speak English.
9. My brother said that he had to finish that work.
10. Jane said that she had been watching TV.

Bài tập 2: Chuyển câu hỏi sang câu tường thuật

1. She asked me, “Where do you live?”
2. He asked me, “Do you like English?”
3. Mary asked, “What are you doing?”
4. Tom asked me, “Can you swim?”
5. My teacher asked me, “Why are you late?”
6. She asked me, “Have you finished your homework?”
7. He asked me, “When will you come?”
8. John asked me, “Did you see the movie?”
9. My mother asked me, “Are you hungry?”
10. She asked me, “How old are you?”

Đáp án bài tập 2

1. She asked me where I lived.
2. He asked me if I liked English.
3. Mary asked me what I was doing.
4. Tom asked me if I could swim.
5. My teacher asked me why I was late.
6. She asked me if I had finished my homework.
7. He asked me when I would come.
8. John asked me if I had seen the movie.
9. My mother asked me if I was hungry.
10. She asked me how old I was.

Bài tập 3: Chuyển câu mệnh lệnh sang câu tường thuật

1. “Open the door,” she said to me.
2. “Don’t make noise,” the teacher said to us.
3. “Please help me,” Mary said to Tom.
4. “Don’t be late,” my mother said to me.
5. “Sit down,” the teacher said to the students.

Đáp án bài tập 3

1. She told me to open the door.
2. The teacher told us not to make noise.
3. Mary asked Tom to help her.
4. My mother told me not to be late.
5. The teacher told the students to sit down.

11. Mẹo ghi nhớ câu tường thuật nhanh

Nội dung	Quy tắc cần nhớ
Câu khẳng định	S + said (that) + S + V
Câu có Tell	S + told + O + (that) + S + V
Câu hỏi WH	S + asked + O + WH-word + S + V
Câu hỏi Yes/No	S + asked + O + if/whether + S + V
Câu mệnh lệnh	S + told/asked + O + to V
Câu mệnh lệnh phủ định	S + told/asked + O + not to V
Hiện tại đơn	Quá khứ đơn
Hiện tại tiếp diễn	Quá khứ tiếp diễn
Hiện tại hoàn thành	Quá khứ hoàn thành
Quá khứ đơn	Quá khứ hoàn thành
Will	Would
Can	Could
May	Might
Must (nghĩa vụ)	Had to

Mẹo nhớ: Khi chuyển câu trực tiếp sang câu tường thuật, hãy kiểm tra 5 yếu tố:

1. Người nói: Xác định chủ ngữ và người nghe.
2. Đại từ: Thay đổi I, you, we, my, our… theo ngữ cảnh.
3. Thì: Lùi thì nếu cần thiết.
4. Thời gian và nơi chốn: Thay đổi today, tomorrow, here, this… nếu bối cảnh thay đổi.
5. Cấu trúc câu: Chuyển câu hỏi sang trật tự câu trần thuật hoặc sử dụng to V/not to V với câu mệnh lệnh.

Kết luận: Câu tường thuật (Reported Speech) là một cấu trúc ngữ pháp quan trọng trong tiếng Anh, thường xuất hiện trong giao tiếp, bài kiểm tra và các kỳ thi. Để sử dụng thành thạo, người học cần nắm vững quy tắc lùi thì, thay đổi đại từ, trạng từ chỉ thời gian và nơi chốn, đồng thời phân biệt cách chuyển câu khẳng định, câu hỏi và câu mệnh lệnh.