Câu bị động (Passive Voice) là cấu trúc ngữ pháp được sử dụng khi muốn nhấn mạnh đối tượng chịu tác động của hành động thay vì người hoặc vật thực hiện hành động.
1. Phân biệt câu chủ động và câu bị động (Active Voice vs. Passive Voice)
| Loại câu | Đặc điểm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Câu chủ động (Active Voice) | Chủ ngữ là người hoặc vật thực hiện hành động. | Mary cleaned the classroom. (Mary đã dọn dẹp lớp học.) |
| Câu bị động (Passive Voice) | Chủ ngữ là người hoặc vật chịu tác động của hành động. | The classroom was cleaned by Mary. (Lớp học đã được Mary dọn dẹp.) |
Ghi nhớ:
- Câu chủ động nhấn mạnh ai thực hiện hành động.
- Câu bị động nhấn mạnh đối tượng chịu tác động hoặc kết quả của hành động.
- Người thực hiện hành động có thể được nhắc đến bằng by + người/vật thực hiện, hoặc được lược bỏ khi không quan trọng.
2. Công thức câu bị động (Form)
Công thức chung:
Subject + TO BE + Past Participle (V3/ed) + (by + Agent)
Trong đó:
- Subject (S): Chủ ngữ chịu tác động.
- TO BE: Động từ be được chia theo thì và chủ ngữ.
- Past Participle (V3/ed): Động từ ở dạng quá khứ phân từ.
- Agent: Người hoặc vật thực hiện hành động (có thể lược bỏ).
| Dạng câu | Công thức | Ví dụ |
|---|---|---|
| Khẳng định (Positive) | S + be + V3/ed | A rose is sent to her every day. (Một bông hồng được gửi cho cô ấy mỗi ngày.) |
| Phủ định (Negative) | S + be + not + V3/ed | Tom wasn’t invited to the party. (Tom đã không được mời đến bữa tiệc.) |
| Nghi vấn (Question) | Be + S + V3/ed? | Will it be done tomorrow? (Việc đó sẽ được hoàn thành vào ngày mai chứ?) |
Lưu ý: Trong câu nghi vấn, trợ động từ hoặc động từ khiếm khuyết có thể đứng trước chủ ngữ, tùy theo thì.
3. Công thức câu bị động theo các thì (Passive Voice with Tenses)
3.1. Bảng tổng hợp câu bị động theo các thì
| Thì (Tense) | Công thức bị động | Ví dụ |
|---|---|---|
| Hiện tại đơn (Present Simple) | S + am/is/are + V3/ed | The room is cleaned every two days. (Căn phòng được dọn dẹp hai ngày một lần.) |
| Hiện tại tiếp diễn (Present Continuous) | S + am/is/are + being + V3/ed | The room is being cleaned now. (Căn phòng đang được dọn dẹp.) |
| Hiện tại hoàn thành (Present Perfect) | S + have/has + been + V3/ed | The room has been cleaned. (Căn phòng đã được dọn dẹp.) |
| Quá khứ đơn (Past Simple) | S + was/were + V3/ed | The room was cleaned yesterday. (Căn phòng đã được dọn dẹp hôm qua.) |
| Quá khứ tiếp diễn (Past Continuous) | S + was/were + being + V3/ed | The room was being cleaned at 8 am yesterday. (Căn phòng đang được dọn dẹp lúc 8 giờ sáng hôm qua.) |
| Quá khứ hoàn thành (Past Perfect) | S + had + been + V3/ed | The room had been cleaned before he came. (Căn phòng đã được dọn dẹp trước khi anh ấy đến.) |
| Tương lai đơn (Future Simple) | S + will + be + V3/ed | The room will be cleaned tomorrow. (Căn phòng sẽ được dọn dẹp vào ngày mai.) |
| Tương lai với Going To | S + am/is/are + going to + be + V3/ed | The room is going to be cleaned on Monday. (Căn phòng dự định sẽ được dọn dẹp vào thứ Hai.) |
| Tương lai hoàn thành (Future Perfect) | S + will + have + been + V3/ed | The room will have been cleaned by midnight. (Căn phòng sẽ được dọn dẹp xong trước nửa đêm.) |
| Động từ khiếm khuyết (Modal Verbs) | S + modal verb + be + V3/ed | The room must be cleaned by Friday. (Căn phòng phải được dọn dẹp trước thứ Sáu.) |
3.2. Một số dạng bị động ít sử dụng
| Thì | Công thức | Ví dụ |
|---|---|---|
| Tương lai tiếp diễn (Future Continuous) | S + will + be + being + V3/ed | The room will be being cleaned at 7 pm. (Căn phòng sẽ đang được dọn dẹp lúc 7 giờ tối.) |
| Hiện tại hoàn thành tiếp diễn (Present Perfect Continuous) | S + have/has + been + being + V3/ed | The road has been being repaired for weeks. (Con đường đã liên tục được sửa chữa trong nhiều tuần.) |
| Quá khứ hoàn thành tiếp diễn (Past Perfect Continuous) | S + had + been + being + V3/ed | The road had been being repaired for weeks before it reopened. (Con đường đã được sửa chữa liên tục nhiều tuần trước khi mở lại.) |
Các dạng này đúng về mặt cấu trúc nhưng rất hiếm gặp và thường được thay bằng cách diễn đạt tự nhiên hơn.
4. Cách chuyển câu chủ động sang câu bị động
Để chuyển từ câu chủ động sang câu bị động, thực hiện theo các bước:
- Xác định tân ngữ trong câu chủ động và chuyển thành chủ ngữ của câu bị động.
- Chia động từ TO BE theo thì của câu chủ động.
- Chuyển động từ chính sang dạng V3/ed.
- Chuyển chủ ngữ của câu chủ động thành by + Agent nếu cần.
Ví dụ chuyển đổi
| Câu chủ động (Active) | Câu bị động (Passive) |
|---|---|
| She writes a letter. | A letter is written by her. |
| They clean the house. | The house is cleaned by them. |
| Mary cooked dinner. | Dinner was cooked by Mary. |
| He is repairing the car. | The car is being repaired by him. |
| They have finished the project. | The project has been finished by them. |
| She will buy a new computer. | A new computer will be bought by her. |
| Someone stole my phone. | My phone was stolen. |
| They must complete the work. | The work must be completed. |
5. Cách sử dụng câu bị động (Usages)
| Cách sử dụng | Ví dụ |
|---|---|
| Khi không biết ai thực hiện hành động | My bike was stolen yesterday. (Xe đạp của tôi đã bị đánh cắp hôm qua.) |
| Khi người thực hiện hành động không quan trọng | English is spoken in many countries. (Tiếng Anh được sử dụng ở nhiều quốc gia.) |
| Khi muốn nhấn mạnh đối tượng chịu tác động | The bridge was built in 1990. (Cây cầu được xây dựng vào năm 1990.) |
| Trong văn bản khoa học, báo cáo hoặc thông báo | The experiment was conducted carefully. (Thí nghiệm đã được tiến hành cẩn thận.) |
| Khi muốn diễn đạt khách quan, trang trọng | The results will be announced tomorrow. (Kết quả sẽ được công bố vào ngày mai.) |
6. Câu bị động với động từ khiếm khuyết (Modal Verbs)
Công thức:
S + Modal Verb + be + V3/ed
| Modal Verb | Công thức | Ví dụ |
|---|---|---|
| Can | S + can be + V3/ed | This problem can be solved. (Vấn đề này có thể được giải quyết.) |
| Could | S + could be + V3/ed | The work could be finished today. (Công việc có thể được hoàn thành hôm nay.) |
| May | S + may be + V3/ed | The meeting may be canceled. (Cuộc họp có thể bị hủy.) |
| Might | S + might be + V3/ed | The package might be delivered tomorrow. (Gói hàng có thể được giao vào ngày mai.) |
| Must | S + must be + V3/ed | Homework must be completed. (Bài tập về nhà phải được hoàn thành.) |
| Should | S + should be + V3/ed | The room should be cleaned. (Căn phòng nên được dọn dẹp.) |
| Will | S + will be + V3/ed | The letter will be sent tomorrow. (Bức thư sẽ được gửi vào ngày mai.) |
| Would | S + would be + V3/ed | The project would be completed on time. (Dự án sẽ được hoàn thành đúng hạn trong điều kiện phù hợp.) |
7. Những lưu ý quan trọng khi sử dụng câu bị động
7.1. Khi nào sử dụng BY?
Dùng BY để giới thiệu người hoặc vật thực hiện hành động.
Ví dụ:
- The book was written by J.K. Rowling. (Cuốn sách được viết bởi J.K. Rowling.)
- The window was broken by Tom. (Cửa sổ đã bị Tom làm vỡ.)
Có thể bỏ by + Agent khi không biết hoặc không cần nhắc đến người thực hiện.
Ví dụ:
– My wallet was stolen. (Ví của tôi đã bị đánh cắp.)
7.2. Không phải động từ nào cũng chuyển sang bị động
Các nội động từ không có tân ngữ trực tiếp như happen, arrive, sleep, die thường không thể chuyển sang câu bị động.
Ví dụ:
- Đúng: The accident happened yesterday.
- Sai: The accident was happened yesterday.
7.3. Câu bị động với hai tân ngữ
Một số động từ như give, send, teach, offer có thể có hai cách chuyển bị động.
Ví dụ:
Chủ động: She gave me a book. (Cô ấy đã đưa tôi một quyển sách.)
Bị động:
- I was given a book. (Tôi được đưa một quyển sách.)
- A book was given to me. (Một quyển sách được đưa cho tôi.)
8. Những lỗi thường gặp (Common Mistakes)
| Câu sai | Câu đúng | Giải thích |
|---|---|---|
| The house built in 2000. | The house was built in 2000. | Thiếu động từ TO BE. |
| The letter is write by her. | The letter is written by her. | Phải sử dụng V3/ed. |
| The room is being clean. | The room is being cleaned. | Sau being phải dùng V3/ed. |
| The car has repaired. | The car has been repaired. | Thiếu been trong thì hiện tại hoàn thành bị động. |
| The work will finished. | The work will be finished. | Sau will phải có be. |
| The accident was happened. | The accident happened. | Happen là nội động từ, không dùng bị động trong trường hợp này. |
9. Bảng tóm tắt câu bị động dễ nhớ
| Nhóm thì | Công thức cần nhớ |
|---|---|
| Hiện tại đơn | am/is/are + V3 |
| Quá khứ đơn | was/were + V3 |
| Tương lai đơn | will be + V3 |
| Hiện tại tiếp diễn | am/is/are + being + V3 |
| Quá khứ tiếp diễn | was/were + being + V3 |
| Hiện tại hoàn thành | have/has + been + V3 |
| Quá khứ hoàn thành | had + been + V3 |
| Tương lai hoàn thành | will have + been + V3 |
| Modal Verbs | can/could/may/must/should + be + V3 |
Mẹo ghi nhớ:
- Bị động = BE + V3/ed.
- Tiếp diễn = BE + BEING + V3/ed.
- Hoàn thành = HAVE/HAS/HAD + BEEN + V3/ed.
- Tương lai đơn = WILL + BE + V3/ed.
- Động từ khiếm khuyết = MODAL + BE + V3/ed.
Điều quan trọng nhất khi học câu bị động là xác định đúng thì của câu chủ động, chia động từ be tương ứng và luôn sử dụng dạng quá khứ phân từ (V3/ed) của động từ chính.
Viết một bình luận