Động từ bất quy tắc trong tiếng Anh (Irregular Verbs)

Động từ bất quy tắc (Irregular Verbs) là những động từ không tuân theo quy tắc thêm -ed thông thường khi chuyển sang thì quá khứ đơn (Past Simple) hoặc dạng quá khứ phân từ (Past Participle). Đây là nhóm động từ quan trọng trong ngữ pháp tiếng Anh, thường xuất hiện trong giao tiếp, bài tập và các kỳ thi.

1. Phân biệt động từ có quy tắc và động từ bất quy tắc

1.1. Động từ có quy tắc (Regular Verbs)

Động từ có quy tắc là những động từ thường được chuyển sang dạng quá khứ đơn (V2) và quá khứ phân từ (V3) bằng cách thêm -ed hoặc -d vào động từ nguyên mẫu.

Động từ nguyên mẫu (V1)	Quá khứ đơn (V2)	Quá khứ phân từ (V3)
wash	washed	washed
walk	walked	walked
cook	cooked	cooked

Ví dụ:

• I washed my clothes yesterday. (Tôi đã giặt quần áo hôm qua.)
• She walked to school this morning. (Cô ấy đã đi bộ đến trường sáng nay.)
• My mother has cooked dinner. (Mẹ tôi đã nấu bữa tối.)

1.2. Động từ bất quy tắc (Irregular Verbs)

Động từ bất quy tắc không tuân theo quy tắc thêm -ed khi chuyển sang dạng quá khứ đơn hoặc quá khứ phân từ.

Động từ nguyên mẫu (V1)	Quá khứ đơn (V2)	Quá khứ phân từ (V3)
go	went	gone
eat	ate	eaten
write	wrote	written
see	saw	seen
take	took	taken

Ví dụ:

• I went to school yesterday. (Tôi đã đến trường hôm qua.)
• She has eaten breakfast. (Cô ấy đã ăn sáng.)
• He wrote a letter last night. (Anh ấy đã viết một lá thư tối qua.)

2. Bảng động từ bất quy tắc thường gặp trong tiếng Anh

Bảng dưới đây tổng hợp các động từ bất quy tắc thông dụng, bao gồm dạng nguyên mẫu (V1), quá khứ đơn (V2), quá khứ phân từ (V3) và nghĩa tiếng Việt.

V1 – Nguyên mẫu	V2 – Quá khứ đơn	V3 – Quá khứ phân từ	Nghĩa tiếng Việt
awake	awoke/awaked	awoken/awaked	thức giấc
arise	arose	arisen	phát sinh, xuất hiện
be	was/were	been	thì, là, ở
become	became	become	trở thành
begin	began	begun	bắt đầu
bite	bit	bitten	cắn
bet	bet	bet	đặt cược
break	broke	broken	làm vỡ
build	built	built	xây dựng
bring	brought	brought	mang đến
burn	burnt/burned	burnt/burned	đốt cháy
buy	bought	bought	mua
come	came	come	đến
cut	cut	cut	cắt
cost	cost	cost	có giá
choose	chose	chosen	lựa chọn
catch	caught	caught	bắt, đón
do	did	done	làm
deal	dealt	dealt	giải quyết, giao dịch
draw	drew	drawn	vẽ
dream	dreamt/dreamed	dreamt/dreamed	mơ
drink	drank	drunk	uống
drive	drove	driven	lái xe
eat	ate	eaten	ăn
find	found	found	tìm thấy
feel	felt	felt	cảm thấy
feed	fed	fed	cho ăn
fly	flew	flown	bay
forgive	forgave	forgiven	tha thứ
forget	forgot	forgotten	quên
give	gave	given	cho, tặng
grow	grew	grown	phát triển, trồng
get	got	got/gotten	nhận được, trở nên
go	went	gone	đi
have	had	had	có
hit	hit	hit	đánh, va chạm
hold	held	held	cầm, giữ
hear	heard	heard	nghe
hurt	hurt	hurt	làm đau
keep	kept	kept	giữ
know	knew	known	biết
lay	laid	laid	đặt, để
lie	lay	lain	nằm
lead	led	led	dẫn dắt
learn	learnt/learned	learnt/learned	học
leave	left	left	rời đi
lend	lent	lent	cho mượn
lose	lost	lost	mất, thua
let	let	let	cho phép
meet	met	met	gặp
mean	meant	meant	có nghĩa là
make	made	made	làm, tạo ra
pay	paid	paid	trả tiền
put	put	put	đặt, để
quit	quit	quit	từ bỏ
read	read	read	đọc
ride	rode	ridden	cưỡi, đi xe
run	ran	run	chạy
sit	sat	sat	ngồi
see	saw	seen	nhìn thấy
say	said	said	nói
shut	shut	shut	đóng
show	showed	shown/showed	cho xem
shoot	shot	shot	bắn
sell	sold	sold	bán
send	sent	sent	gửi
sing	sang	sung	hát
sleep	slept	slept	ngủ
smell	smelt/smelled	smelt/smelled	ngửi, có mùi
speak	spoke	spoken	nói
spend	spent	spent	tiêu, dành thời gian
stand	stood	stood	đứng
swear	swore	sworn	thề
swim	swam	swum	bơi
take	took	taken	lấy, mang
tell	told	told	kể, nói
teach	taught	taught	dạy
think	thought	thought	suy nghĩ
throw	threw	thrown	ném
understand	understood	understood	hiểu
wake	woke/waked	woken/waked	thức dậy
wear	wore	worn	mặc, đeo
write	wrote	written	viết

Lưu ý:

• Một số động từ có hai dạng quá khứ hoặc quá khứ phân từ đều được chấp nhận, chẳng hạn learned/learnt, burned/burnt.
• Gotten phổ biến trong tiếng Anh Mỹ, còn got thường được sử dụng trong tiếng Anh Anh.
• Động từ read có cách viết giống nhau ở cả ba dạng, nhưng V1 phát âm /riːd/, còn V2 và V3 phát âm /red/.
• Động từ lie mang nghĩa “nằm” có ba dạng lie – lay – lain, khác với lie – lied – lied mang nghĩa “nói dối”.

3. Cách sử dụng động từ bất quy tắc (Usages)

Động từ bất quy tắc thường được sử dụng trong các thì quá khứ, thì hoàn thành và cấu trúc câu bị động.

Cách sử dụng	Công thức	Ví dụ
Quá khứ đơn (Past Simple)	S + V2 + …	She went to school yesterday. (Cô ấy đã đi học hôm qua.)
Hiện tại hoàn thành (Present Perfect)	S + have/has + V3 + …	I have finished my homework. (Tôi đã hoàn thành bài tập về nhà.)
Quá khứ hoàn thành (Past Perfect)	S + had + V3 + …	He had left before I arrived. (Anh ấy đã rời đi trước khi tôi đến.)
Tương lai hoàn thành (Future Perfect)	S + will have + V3 + …	She will have written the report by Friday. (Cô ấy sẽ viết xong báo cáo trước thứ Sáu.)
Câu bị động (Passive Voice)	S + be + V3 + …	The window was broken yesterday. (Cửa sổ đã bị vỡ hôm qua.)

4. Phân biệt các nhóm động từ bất quy tắc để dễ ghi nhớ

Động từ bất quy tắc có thể được chia thành các nhóm dựa trên sự thay đổi giữa V1, V2 và V3.

4.1. Nhóm V1 = V2 = V3

Đây là nhóm động từ có cả ba dạng giống nhau.

V1	V2	V3	Nghĩa
cut	cut	cut	cắt
put	put	put	đặt, để
hit	hit	hit	đánh
hurt	hurt	hurt	làm đau
let	let	let	cho phép
shut	shut	shut	đóng
cost	cost	cost	có giá
bet	bet	bet	đặt cược

Ví dụ:

• I put the book on the table yesterday. (Tôi đã đặt quyển sách lên bàn hôm qua.)
• He cut his finger while cooking. (Anh ấy bị đứt tay khi nấu ăn.)

4.2. Nhóm V2 = V3

Nhóm này có dạng quá khứ đơn và quá khứ phân từ giống nhau.

V1	V2	V3	Nghĩa
buy	bought	bought	mua
bring	brought	brought	mang đến
build	built	built	xây dựng
feel	felt	felt	cảm thấy
find	found	found	tìm thấy
keep	kept	kept	giữ
leave	left	left	rời đi
make	made	made	làm
send	sent	sent	gửi
teach	taught	taught	dạy

Ví dụ:

• She bought a new dress yesterday. (Cô ấy đã mua một chiếc váy mới hôm qua.)
• I have sent the email. (Tôi đã gửi email.)

4.3. Nhóm V1 = V3

Nhóm này có dạng nguyên mẫu và quá khứ phân từ giống nhau.

V1	V2	V3	Nghĩa
come	came	come	đến
become	became	become	trở thành
run	ran	run	chạy

Ví dụ:

• He came home late yesterday. (Anh ấy về nhà muộn hôm qua.)
• She has become a teacher. (Cô ấy đã trở thành giáo viên.)

4.4. Nhóm V1, V2, V3 khác nhau

Đây là nhóm có sự thay đổi ở cả ba dạng động từ.

V1	V2	V3	Nghĩa
begin	began	begun	bắt đầu
drink	drank	drunk	uống
sing	sang	sung	hát
swim	swam	swum	bơi
write	wrote	written	viết
drive	drove	driven	lái xe
speak	spoke	spoken	nói
break	broke	broken	làm vỡ
take	took	taken	lấy
give	gave	given	cho

Ví dụ:

• She sang a beautiful song yesterday. (Cô ấy đã hát một bài hát hay hôm qua.)
• He has written three books. (Anh ấy đã viết ba cuốn sách.)

5. Mẹo ghi nhớ động từ bất quy tắc nhanh

Phương pháp	Cách thực hiện
Học theo nhóm	Chia động từ thành nhóm V1 = V2 = V3, V2 = V3, V1 = V3 và nhóm khác nhau hoàn toàn.
Học theo âm	Ghi nhớ những động từ có cách biến đổi tương tự như sing – sang – sung, drink – drank – drunk.
Học bằng ví dụ	Đặt câu với từng động từ để hiểu cách sử dụng trong ngữ cảnh thực tế.
Sử dụng Flashcards	Viết V1 ở một mặt, V2 và V3 ở mặt còn lại để tự kiểm tra.
Ôn tập thường xuyên	Học 5–10 động từ mỗi ngày và ôn lại những từ đã học.
Luyện viết câu	Viết câu ở thì quá khứ đơn, hiện tại hoàn thành và câu bị động.

Mẹo nhớ: Hãy học động từ bất quy tắc theo bộ ba V1 – V2 – V3 thay vì học riêng lẻ từng dạng.

Ví dụ:

• Go – Went – Gone (Đi)
• See – Saw – Seen (Nhìn thấy)
• Eat – Ate – Eaten (Ăn)
• Write – Wrote – Written (Viết)
• Speak – Spoke – Spoken (Nói)

6. Những lỗi thường gặp khi sử dụng động từ bất quy tắc

Lỗi sai	Câu đúng	Giải thích
I goed to school yesterday.	I went to school yesterday.	Go là động từ bất quy tắc, V2 là went.
She has ate breakfast.	She has eaten breakfast.	Sau has/have phải sử dụng V3.
He didn’t went to work.	He didn’t go to work.	Sau didn’t phải sử dụng động từ nguyên mẫu.
I have saw that movie.	I have seen that movie.	V3 của see là seen.
She has wrote a letter.	She has written a letter.	V3 của write là written.

Lưu ý quan trọng: Trong câu phủ định và nghi vấn ở thì quá khứ đơn, khi đã có trợ động từ did, động từ chính phải trở về dạng nguyên mẫu (V1).

Ví dụ:

• Khẳng định: She went to school. (Cô ấy đã đi học.)
• Phủ định: She didn’t go to school. (Cô ấy đã không đi học.)
• Nghi vấn: Did she go to school? (Cô ấy đã đi học phải không?)

Động từ bất quy tắc là kiến thức nền tảng giúp người học sử dụng chính xác các thì trong tiếng Anh. Việc nắm vững bảng V1 – V2 – V3, kết hợp học theo nhóm và luyện tập thường xuyên sẽ giúp ghi nhớ lâu hơn và hạn chế những lỗi ngữ pháp phổ biến.